چگونه زبان عربي را ياد بگيريم؟
من وارد عراق شدم : أعرَقتُ
خودش را به مرضي زد: تمارَضَ
او را به شدت زديم : ضَرَّبناه
همانطور که مي بينيم مفهوم جمله اي به فارسي ،در عربي تنها در يک فعل نهفته است!
متاسفانه زبان عربی در کشوری مانند ایران در چند دهه اخیر از جهات بسیاری به لحاظ آکادمیکی با ناجوانمردی روبه رو شده است و شاید برای اکثر کسانی که از مدارس ایران فارغ التحصیل شده اند و آموزش بسیار نادرست این زبان را تجربه کرده اند،زبان عربی ناخوشایندترین زبان دنیا تلقی شود!!حال اینکه واقعیت اینگونه نیست؛زبان عربی با وجود ويژگي هاي قابل توجهی که در خود دارد می تواند یکی از شیرین ترین و البته راحت ترین زبان ها به لحاظ یادگیری برای کسانی که بر فارسی تسلط دارند باشد؛ چراکه فارسی (و تاحدی ترکي ترکيه)،به دلیل تهاجم واژه های عربی طی قرن ها به این زبان،ناخواسته بخش قابل توجهی از لغات عربی را در خود دارد.طبق مشاهدات شخصی خود، متاسفانه غالب کسانی نیز که در دانشگاه های ایران در رشته های مرتبط با عربی تحصیل می کنند،بالاجبار این رشته را ادامه می دهند!
علی رغم مزایایی که ایرانی ها نسبت به یادگیری زبان عربی دارند اما بازهم عربی را نباید دست کم گرفت؛چراکه هرچقدر لغات عربی در زبان فارسی وجود داشته باشد،از تفکرات عربی در زبان امروزی فارسی خوشبختانه تقریبا نمونه های کمی به چشم می خورد.به مثال زیر توجه کنید:
عربی: وجدتـُــه سخياً فارسی قرن 5: او را با سخاوت یافتم.
فارسی امروزی: با سخاوت به نظر می رسه ،با سخاوته
نفوذ تفکرات عربی در زبان فارسی، درچند قرن نخستِ پس از ورود اسلام به ایران،شاید به اندازه لغات عربی بوده باشد؛همانطور که در مثال بالا دیدیم در فارسی حواشی قرن پنجم ،تفکر عربی در قالب لغات فارسی هویدا شده است؛حال اینکه امروزه از تفکرات زبانی عربی در فارسی کاسته شده است.
نکته دیگری که برخلاف زبان های سامی(عبری و عربی)در زبان های ایرانی دیده نمی شود،ویژگي بسیار مهم "اشتقاق " است.اشتقاق در یک جمله یعنی اینکه با داشتن کلمه در ساده ترین حالت خود(به صورت سه حرفی)،می توان با استفاده از اوزان، ده ها لغت و فعل را از آن مشتق نمود.همین موضوع تا حدی یادگیری بسیاری از لغات را تسهیل می بخشد،چراکه در بسیاری از موارد وزن ها،معناهای مشترکی به کلمه می دهند.به علاوه،پديده "اشتقاق" توانسته است زبان عربی را به یکی از پر لغت ترین زبان های جهان مبدل سازد.
يکي از نکاتي که در مورد تفکرات زبانی عربی بسیار برای شخص خودم جذاب بود،نداشتن دو فعل "بودن" و "داشتن" در زبان عربی است.به فرض به فارسی گفته می شود "من دانش آموز هستم".در زبان عربی برای هيچ ضمیر و زماني،خبری ازفعل "هستم" نیست.در عربی می گوییم: "أنا طالبٌ". باید دانست در تفکر عربی ، جمله فوق همان معنایی را دارد که " من دانش آموز هستم " مي تواند در تفکر فارسی داشته باشد.فعل داشتن هم به همین صورت است. فارسی:"من یک کیف دارم"
عربي:"عندي حقيبةٌ " (عندي يعني "نزد من")
هر چند که نمی توان نسخه ای واحد برای تمامی فراگیران عزيز ارائه کرد،اما مي توان به صورت اجمالي و کلي منابع و نکاتي را بيان نمود:
· جداي از مقدماتي که خدمتتان عرض شد،اگر بخواهم ميزان اهميت مفاهيم زبان عربي را،به نظر خودم، اولويت بندی کنم،يادگيري صرف افعال عربي را در جايگاه نخست قرار مي دهم.توجه داشته باشيد که منظور از اولويت بندي توجه به ميزان زماني است که فراگير قصد دارد براي يادگيري يک مطلب صرف کند.يادگيري افعال عربي يکي از مهم ترين بخش هاي اين زبان است که با تمرین مداوم قابل یادگیری است.
· یکی دیگر از مهم ترین نکات زبان عربی به نسبت زبان فارسی،ادای آواهاي عربي به شکل صحیح است.در این زمینه خوشبختانه منابع مفیدی در اینترنت قابل دانلود است.
· به عنوان نکته آخر اگر بخواهم برای فراگیری که تنها قصد دارد بر زبان عربی تسلط پیدا کند،همانند خود عرب زبان ها صحبت کند و وارد بسیاری از جزئیات زبان شناسي آن نشود منابعی بیان کنم می توانم کتاب هاي "صرف متوسطه" و "نحو متوسطه" تاليف آقاي حميد محمدي،"مکالمه به زبان عربي" تاليف ناصر علي عبدالله را معرفي کنم.براي تهيه فرهنگ لغت نيز فرهنگ عربي– فارسي "طبيبيان" در بدايت امر کافي است؛البته اگر بخواهيد معناي حقيقي بسياري از لغات را بدانيد يقينا به "المنجد" نياز خواهيد داشت.توجه داشته باشيد ذکر اين منابع کاملا شخصي است و نه اجباري براي شما و نه سودي عايد بنده مي شود.هر منبعي در صورت صحت مطالب و استفاده درست مي تواند مفيد باشد.
با آرزوي موفقيت